صیغه طلاق مبارات
طلاق مبارات که در آن به جهت عدم علاقه زن و مرد به یکدیگر، زن مهریه یا مال دیگری به مرد پرداخت میکند تا او را طلاق دهد. در واقع این نوع طلاق، طلاق توافقی است و از اقسام طلاق بائن است و در آن مرد نمیتواند به زن رجوع کند؛ یعنی در زمان عِدّه، بدون عقد او را دوباره همسر خود کند. البته در طلاق مبارات، در زمان عده، زن میتواند از بخشش خود منصرف شود. در این صورت مانند طلاق رجعی، شوهر میتواند به او رجوع کند.
راهنمای جامع قانونی: طلاق مبارات چیست و چه تفاوتی با سایر طلاق ها دارد؟
هنگامی که زوجین به نقطه ای از زندگی مشترک می رسند که ادامه مسیر برای هر دو نفر غیر ممکن و همراه با تنش های فراوان است، قانون راهکارهایی را برای جدایی مسالمت آمیز از طریق وکیل پایه یک دادگستری در نظر گرفته است. یکی از مهم ترین سوالاتی که برای افراد در مسیر جدایی توافقی پیش می آید این است که طلاق مبارات چیست و چه شرایط قانونی خاصی دارد.
طلاق مبارات در واقع نوعی از طلاق بائن است که بر اساس کراهت و بی میلی دو طرفه شکل می گیرد. یعنی هم زن نسبت به شوهر خود کراهت دارد و هم شوهر نسبت به زن خود تمایلی برای ادامه زندگی ندارد. در این نوع طلاق، زن برای راضی کردن شوهر به جدایی، مالی را به او می بخشد که در اصطلاح حقوقی به آن «فدیه» می گویند.
تفاوت های کلیدی طلاق مبارات با سایر طلاق ها
برای درک بهتر اینکه طلاق مبارات چیست، باید آن را با طلاق خلع مقایسه کنیم. تفاوت های اساسی عبارتند از:
نوع کراهت: در طلاق خلع، کراهت و بی میلی فقط از جانب زن است، اما در طلاق مبارات، کراهت کاملا دو طرفه است.
میزان فدیه (مال بخشیده شده): در طلاق خلع، زن می تواند مالی حتی بیشتر از مهریه خود را به مرد بدهد تا او را راضی به طلاق کند. اما در طلاق مبارات، از آنجا که مرد هم تمایلی به ادامه زندگی ندارد، مالی که زن به مرد می دهد (فدیه) به هیچ وجه نباید بیشتر از میزان مهریه باشد. این مال می تواند دقیقا برابر با مهریه یا کمتر از آن باشد.
جهت مشاوره با شماره ۰۹۱۴۱۱۹۳۵۰۴ تماس بگیرید
مراحل ثبت درخواست طلاق مبارات
- ثبت نام در سامانه تصمیم و شرکت در جلسات مشاوره بهزیستی
- توافق کامل بر سر مسائل مالی (مهریه، نفقه، اجرت المثل) و غیر مالی (حضانت فرزندان)
- ثبت دادخواست طلاق توافقی (مبارات) در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- حضور در دادگاه خانواده و دریافت گواهی عدم امکان سازش
- مراجعه به دفترخانه طلاق برای اجرای صیغه طلاق
نحوه خواندن صیغه طلاق مبارات و شرایط صحت آن در محضر
یکی از ارکان اساسی در هر طلاقی، جاری شدن صیغه آن است. صیغه طلاق مبارات دارای تشریفات و کلمات خاصی است که حتما باید توسط عاقد شرعی و واجد شرایط در دفترخانه رسمی طلاق خوانده شود تا جدایی از نظر شرعی و قانونی اعتبار پیدا کند.
طلاق مبارات در ماده 1147 قانون مدنی این چنین شرح شده است: بر اساس این ماده ” طلاق مبارات آن است که کراهت از طرفین باشد ؛ ولی در این صورت عوض باید زائد بر مهر نباشد “
بر همین اساس نه در قانون مدنی و نه در سایر قوانین هیچ نشانی از مفهوم طلاق توافقی وجود ندارد با این وجود آمار نشان میدهد چیزی بیش از30 تا 40% طلاقها طلاق توافقی هستند. دلیل این امر را میتوان از سویی در تمایل زوجین بر دوری از دعوا، جنجال، برخوردها، عکسالعملهای نامعقول و اتلاف وقت بیشتر در دادگاهها دانست و از سوی دیگر به نظر میرسد زنانی است که با نواقص قانونی ایران و مشکلات فراوان در راه طرح خواسته طلاق مواجه شده اند دست به ابتکاری زده اند که طلاق توافقی محصول آن است.
شرایط اساسی برای جاری شدن صیغه طلاق مبارات
- برای اینکه صیغه طلاق مبارات به درستی خوانده شود و قانونا معتبر باشد، رعایت موارد زیر الزامی است:
- حضور دو شاهد عادل: خواندن صیغه طلاق باید حتما در حضور حداقل دو مرد عادل و بالغ صورت گیرد که جملات را بشنوند.
- قصد و رضایت طرفین: عاقد باید مطمئن شود که هر دو طرف با میل و رغبت کامل قصد جدایی دارند و هیچ گونه اکراه یا اجباری در کار نیست.
- پاکی زن: زن در هنگام جاری شدن صیغه طلاق نباید در دوران عادت ماهانه (حیض) یا نفاس باشد. همچنین در آن پاکی نباید بین زوجین رابطه زناشویی برقرار شده باشد.
- عربی خواندن صیغه: صیغه طلاق باید حتما به زبان عربی صحیح خوانده شود.
متن صیغه طلاق مبارات چگونه است؟
عاقد یا وکیل زوجین، صیغه را با توجه به مالی که زن بخشیده است جاری می کند. معمولا صیغه به این شکل است که ابتدا زن یا وکیل او می گوید: “بذلت لک مالی علی ان تطلقنی” (مالم را به تو بخشیدم تا مرا طلاق دهی) و سپس مرد یا وکیل او می گوید: “بارات زوجتی علی ما بذلت فهی طالق” (با همسرم در قبال مالی که بخشید مبارات کردم، پس او رها و طلاق داده شده است). البته بیان دقیق این کلمات وظیفه سردفتر یا عاقد است و زوجین نیازی به حفظ کردن آن ها ندارند.
در این شیوه جدید طلاق مبارات، در خصوص حقوق مالی زن مانند مهریه، جهیزیه و… مسأله حضانت و ملاقات فرزندان با توافق و تفاهم طرفین تصمیمگیری میشود و این توافق در حکم دادگاه ثبت میشود و ضمانت اجرای قانونی پیدا میکند.
چنانچه در جلسه رسیدگی دادگاه، زوجین متفقاً درخواست طلاق خُلع را بنمایند و زوج حاضر باشد برای اجرای صیغه طلاق به زوجه وکالت بلاعزل بدهد، دادگاه نیز در متن حکم گواهی عدم امکان سازش، ضمن عقد خارج لازم از سوی زوج به زوجه وکالت بلاعزل میدهد که برای اجرای صیغه طلاق به یکی از دفاتر طلاق مراجعه و خود را به طلاق خلعی مطلقه نماید. و این امر مانع از پشیمانی زوج خواهد بود و در غیر این صورت طرفین در هنگام اجرای صیغه طلاق باید هر دو در دفتر ازدواج و طلاق حضور داشته باشند.
اما نکتهای که باید مورد توجه قرار گیرد آن است که درصورتی که زوجه بخواهد طلاق از نوع خلعی باشد میبایست با توافقی که با زوج نموده مبلغی ولو اندک مثلاً پنج هزار تومان به شوهر بدهد . در نهایت دادگاه طبق آیین نامه اجرایی تبصره یک ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق، هر یک از طرفین را مکلف مینماید که ظرف 20 روز یک داور را از میان اقارب خود معرفی نمایند.
البته در صورت موافقت ریاست محترم دادگاه هر دوی آنها میتوانند یک شخص را به عنوان داور انتخاب و معرفی نمایند و در صورت امتناع یا عدم توانایی هر یک از زوجین نسبت به معرفی داور، دادگاه رأسا از بین افراد دیگر که واجد شرایط مربوطه باشند، داور را تعیین خواهد کرد.
احکام
- شیوه و صیغه طلاق مبارات، با طلاق معمولی تفاوت دارد. در آن پس از آنکه زن یا وکیل او مهریه را بخشید، مرد یا وکیل او صیغه طلاق مبارات را میخواند. در صیغه طلاق مبارات، از فعل «بٰارَأتُ» استفاده میشود تا مبارات بودن طلاق را نشان دهد.
- طلاق مبارات از اقسام طلاق بائن است. بنابراین در آن مرد نمیتواند به زن رجوع کند؛ یعنی بدون خواندن عقد او را دوباره همسر خود کند.
- در طلاق مبارات، در زمان عِدّه، زن میتواند از بخشش خود منصرف شود. در این صورت مانند طلاق رِجعی شوهر میتواند رجوع کند و او را دوباره همسر خود کند.
- در طلاق مبارات، مالی که شوهر برای طلاق از زن میگیرد، نباید بیشتر از مهریه او باشد.
برای محقق شدن مبارات چه شرایطی ضروری است؟
– کراهت زوجین از یکدیگر و عدم تمایل ان ها و نفرت و عدم تمایل به ادامه زندگی مشترک.
– معلوم گردیدن مقدار فدیه: مقدار فدیه نباید که زاید بر مقدار و میزان مهریه باشد زیرا که زوجین هر دو نسبت به هم کراهت داشته و از انصاف به دور است که برای انحلال عقد نکاح، بیش از مهر پرداخت گردد.
محاسبه دقیق مدت عده طلاق مبارات برای زنان در شرایط مختلف
نگه داشتن عده یکی از قوانین مهم شرعی و حقوقی برای زنان پس از جدایی است. سوال بسیاری از کاربران این است که مدت عده طلاق مبارات چقدر است و آیا تفاوتی با سایر طلاق ها دارد؟ با توجه به اینکه طلاق مبارات نوعی طلاق بائن است، مدت عده طلاق مبارات دقیقا مشابه عده طلاق های عادی محاسبه می شود. هدف از نگه داشتن عده، جلوگیری از اختلاط نسل و اطمینان از عدم بارداری زن است.
جدول راهنمای مدت عده طلاق مبارات
برای راحتی شما در درک این موضوع، شرایط مختلف زن و مدت زمان عده در جدول زیر دسته بندی شده است:
| شرایط زن در زمان طلاق | مدت عده قانونی در طلاق مبارات | توضیحات تکمیلی |
| زنانی که عادت ماهانه می شوند | سه طهر (سه پاکی) | زن باید سه بار چرخه قاعدگی و پاکی را پشت سر بگذارد. |
| زنانی که عادت ماهانه نمی شوند (در سن باروری) | سه ماه تمام | اگر زن در سن عادت ماهانه باشد اما به دلایل پزشکی پریود نشود، باید 3 ماه عده نگه دارد. |
| زنان باردار (حامل) | تا زمان وضع حمل | عده زن باردار تا روز زایمان است، حتی اگر یک روز پس از طلاق فرزند متولد شود، عده تمام است. |
| زنان یائسه | بدون عده | زنانی که به سن یائسگی رسیده اند نیازی به نگه داشتن عده ندارند. |
| زنان غیر مدخوله (دوشیزه) | بدون عده | اگر بین زوجین هیچ رابطه زناشویی (دخول) برقرار نشده باشد، عده ای در کار نیست. |
رعایت مدت عده طلاق مبارات الزامی است و زن در این دوران حق ازدواج مجدد با شخص دیگری را نخواهد داشت. در صورت ازدواج در زمان عده، عقد باطل بوده و در شرایطی ممکن است باعث حرمت ابدی بین آن دو نفر شود.
شرایط و قوانین رجوع در طلاق مبارات: ایا بازگشت به زندگی مشترک امکان پذیر است؟
یکی از مهم ترین و حساس ترین بخش های حقوق خانواده، بحث رجوع پس از طلاق است. افراد زیادی می پرسند که وضعیت رجوع در طلاق مبارات چگونه است و اگر پس از جدایی پشیمان شدند چه باید بکنند؟ همانطور که پیش تر اشاره شد، طلاق مبارات در دسته طلاق های بائن قرار می گیرد. ویژگی اصلی طلاق بائن این است که مرد حق رجوع به زن را ندارد. بنابراین در حالت عادی و اولیه، رجوع در طلاق مبارات برای مرد امکان پذیر نیست و با خوانده شدن صیغه، رابطه زوجیت کاملا قطع می شود.
استثنای طلایی: چگونه رجوع در طلاق مبارات ممکن می شود؟
با وجود بائن بودن این طلاق، قانون گذار یک راه بازگشت در نظر گرفته است که بستگی به تصمیم زن دارد. شرایط رجوع به شرح زیر است:
رجوع زن به فدیه (مال بخشیده شده): زن می تواند در طول مدتی که در حال گذراندن ایام عده است، از مالی که به شوهر بخشیده (همان فدیه یا مهریه ای که گذشت کرده است) پشیمان شود و آن را از مرد طلب کند.
ایجاد حق رجوع برای مرد: به محض اینکه زن در ایام عده به فدیه خود رجوع کند و مال خود را پس بگیرد، ماهیت طلاق از حالت بائن به رجعی تغییر پیدا می کند. در این لحظه، مرد حق پیدا می کند که او هم به ازدواج رجوع کند و زندگی مشترک را بدون نیاز به عقد مجدد از سر بگیرند.
نکات بسیار مهم درباره رجوع:
- محدودیت زمانی: تمام این اتفاقات (رجوع زن به مال و رجوع مرد به همسر) فقط و فقط باید در زمان عده رخ دهد. اگر مدت عده تمام شود، دیگر هیچ راهی برای رجوع در طلاق مبارات وجود ندارد و برای بازگشت باید حتما عقد نکاح جدیدی خوانده شود.
- اطلاع رسانی: زن باید رجوع خود به مال را به اطلاع مرد برساند تا مرد بداند که حق رجوع برای او ایجاد شده است. اگر زن مال را پس بگیرد اما مرد متوجه نشود و نتواند به ازدواج رجوع کند، این عمل فاقد اثر مطلوب برای بازگشت به زندگی است.
- ثبت رسمی: در صورت رجوع و بازگشت به زندگی مشترک، این موضوع باید حتما ظرف مدت یک ماه در دفترخانه رسمی ثبت شود تا از مشکلات قانونی بعدی جلوگیری گردد. عدم ثبت رجوع دارای مجازات قانونی برای مرد است.
در این مقاله تلاش شد تا به زبانی ساده و کاربردی توضیح دهیم که طلاق مبارات چیست و چه تفاوتی با سایر جدایی ها دارد. همچنین الزامات مربوط به صیغه طلاق مبارات، نحوه محاسبه مدت عده طلاق مبارات و در نهایت شرایط خاص و ویژه رجوع در طلاق مبارات به طور کامل بررسی شد. آگاهی از این قوانین به زوجین کمک می کند تا در صورت رسیدن به بن بست در زندگی مشترک، با دیدی باز و آگاهانه نسبت به حقوق خود، تصمیم گیری کنند و از تضییع حقوق مادی و معنوی خود جلوگیری نمایند. توصیه می شود در پرونده های خانواده همیشه از مشورت وکلای مجرب استفاده نمایید تا مسیر قانونی با کمترین چالش طی شود.